Οι βιταμίνες παχαίνουν. Μύθος ή αλήθεια ;

Οι βιταμίνες παχαίνουν. Μύθος ή αλήθεια ;

Πρόκειται για έναν από τους πιο συχνούς και διαδεδομένους μύθους που ακούμε εμείς, οι διαιτολόγοι. Οι βιταμίνες είναι οργανικές ενώσεις που δεν περιέχουν θερμίδες. Επιπλέον, πρέπει να λαμβάνονται εξωγενώς, καθώς στη συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν δημιουργούνται από το ανθρώπινο σώμα. Προέρχονται από τις λέξεις vita (ζωή ) και αμίνες (ουσίες που περιέχουν άζωτο) και αρκούν μικρές ποσότητές τους (μίκρο ή μιλιγραμμάρια) για να παίζουν τον καθοριστικό τους ρόλο στον οργανισμό μας, καθώς  συμμετέχουν στις βασικές μεταβολικές διεργασίες. Επομένως, όχι μόνο δεν αποδίδουν ενέργεια, αλλά και χωρίς αυτές ο οργανισμός μας δεν θα μπορούσε να παράγει ενέργεια.

Οι ρίζες της συσχέτισης  πρόσληψης βιταμίνης  και αύξησης βάρους είναι απόρροια δυο φαινομένων. Ας δούμε παρακάτω ποια είναι αυτά:

  1. Η παραδοσιακή προτροπή των γιαγιάδων και μαμάδων «Φάε το φαγητό σου να πάρεις τις βιταμίνες σου » δημιούργησε τη λανθασμένη εντύπωση ότι οι βιταμίνες περιέχουν θερμίδες, όπως και το φαγητό.
  2. Κοινό σύμπτωμα της ανορεξίας τόσο  λόγω ψυχογενών διαταραχών, όσο και εξαιτίας  της  ηλικίας, είναι η έλλειψη βιταμινών (1).

Επομένως,  οι συστάσεις για επαρκή βιταμινική πρόσληψη που σχετίζεται με την αποκατάσταση των φυσιολογικών δραστηριοτήτων του ανορεκτικού  ατόμου προκάλεσαν σύγχυση  με την πιθανή αύξηση της όρεξης που, ταυτόχρονα,  παρατηρείται σε αυτά τα άτομα. Στην πραγματικότητα, όμως, οι  βιταμίνες αποκαθιστούν ή καλύτερα επιχειρούν να αποκαταστήσουν μεταβολικές διαταραχές μεταξύ των οποίων, είναι  και η μειωμένη όρεξη.

Αν το δούμε αποστασιοποιημένα, μάλλον  το αντίθετο συμβαίνει. Γνωρίζουμε  ότι η  έλλειψη βιταμινών, όπως ακόμα  μετάλλων και ιχνοστοιχείων μπορεί να οδηγήσει  σε αδυναμία,  κόπωση, δυσκολία στον ύπνο, γνωσιακές  διαταραχές, ευερεθιστότητα και ορμονικά προβλήματα. Επομένως, κάποιος νιώθοντας κούραση  θα αναζητήσει ενεργειακή αποκατάσταση με την πρόσληψη τροφής, αυξάνοντας, ενδεχομένως, μαζί με   την ημερήσια ενεργειακή του πρόσληψη και τις  πιθανότητες να πάρει βάρος. Επιπλέον,  πολυάριθμες μελέτες, σήμερα,  έχουν δείξει τη σύνδεση μεταξύ παχυσαρκίας και διαταραχών ύπνου (2) . Ανεπάρκεια  βιταμινών (κυρίως βιταμίνης D) έχει συσχετισθεί με συναισθηματικές διαταραχές,  όπως μελαγχολία και κατάθλιψη, φαινόμενα που συχνά προκαλούν  υπερφαγικά επεισόδια και επακόλουθη  αύξηση βάρους (3). Ακόμα, ορμονικές διαταραχές (πχ εμμήνου ρύσεως) έχουν συνδεθεί με αύξηση όρεξης και  πρόσληψη  βάρους.

Συμπερασματικά,  βιταμίνες δεν παχαίνουν γιατί πολύ απλά δεν αποδίδουν ενέργεια. Μάλλον το αντίθετο φαίνεται να συμβαίνει, καθώς η εξασφάλιση επάρκειας βιταμινών, μετάλλων και  ιχνοστοιχείων διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία του οργανισμού, οπότε  μειώνεται η  πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων (πχ κόπωση, διαταραχές ύπνου) που οδηγούν σε αυξημένη όρεξη και ταυτόχρονα  πρόσληψη τροφής και παχυσαρκία.

Δρ. Αναστάσιος Παπαλαζάρου,MSc, PhD

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος